Aan het begin van Beelden voor de Toekomst, in 2007, heeft Beeld en Geluid zich vooral gericht op het behalen van de targets voor het digitaliseren van audio- en videomateriaal. In oktober 2008 stond de teller bij geluidsmateriaal op ruim 20.000 uur aan kwart-inches tapes en DAT-tapes, waarvan het grootste deel valt onder het project Beelden voor de Toekomst. Ook is ruim 11.000 uur video gedigitaliseerd, in samenwerking met Technicolor.
Ernst van Velzen is Manager Digitalisering: ‘Om de doelstellingen te kunnen halen heb je strak georganiseerde werkprocessen nodig. We hebben in huis een aparte opstelling gemaakt waarbij we het audiomateriaal met zestien recorders tegelijk opnemen. De opnamen gaan de hele dag door, waarbij ieder uur zestien nieuwe banden om de spoelen moeten worden gelegd om later weer te worden afgevoerd naar het depot. Dat vergt een uitgekiende logistiek. Vooral in de opstartfase van zo’n omvangrijk project heb je voortdurend met bottlenecks te maken. Het aparte aan dit project is dat er geen handboeken zijn waarin je oplossingen voor de problemen die we tegenkomen, kunt vinden.
Neem de onzekerheid omtrent de kwaliteit van het analoge materiaal. Je kunt niet eerst alle banden gaan beluisteren om te horen hoe ze klinken, wat er precies op staat en of het materiaal op een band ook compleet is. Soms is een uitzending bijvoorbeeld verdeeld over twee banden. Wat doe je dan? Voor een aantal collecties hebben we steekproefsgewijs onderzoeken gedaan om te zien in hoeverre er problemen te verwachten waren. Uiteindelijk hebben we onze werkprocessen en ook de multimediale catalogus iMMix hierop aangepast. Materiaal waarop fouten staan, gaan we niet meteen repareren, maar we voegen informatie toe over de plaats waar die fouten precies zitten. Al met al gaat het boven verwachting en we gaan die dik 260.000 uur audio- en videodigitalisering dan ook zeker halen.’
Begin van Nederlandse televisie
Voor de conservering van filmmateriaal zijn in 2008 twee belangrijke aanbestedingen gedaan. De ene betreft de conservering van 5.500 uur geluidsfilm voor de komende vier jaar. Het gaat hierbij om het geluid bij films uit de periode 1950 - 1990. Verder is dit najaar een aanbesteding gedaan voor de film-filmconservering van 2.300 uur aan 16-mm acetaatfilm. Het gaat hierbij om de periode van het begin van de Nederlandse televisie, vanaf 1951. Sabine Lenk is Projectmanager Film bij Beeld en Geluid, en verantwoordelijk voor de aanbestedingen: ‘Voor de conservering van de geluidsfilms is het Duitse bedrijf Gürtler Multimedia & Videotechnik in Neuss met de opdracht gestart. De traditionele geluidsfilm is een magneetband, ook wel perfoband genoemd, van acetaat, die in de loop der tijd de neiging heeft te krimpen en te verzuren. Hij wordt geconserveerd op een nieuwe polyester drager die niet kan verzuren en honderden jaren meegaat.’
Ook van de zwart-wit filmcollectie worden in de komende vijf jaar duplicaatnegatieven gemaakt op polyester film, waarmee deze belangrijke periode van de start van de televisie in Nederland bewaard blijft. In een later stadium worden deze collecties ook nog gedigitaliseerd. De aanbesteding voor conservering wordt uitgevoerd door ABC & TaunusFilm in Wiesbaden. Sabine Lenk geeft een indruk van de enorme omvang van het project: ‘Eén uur aan geconserveerd audiomateriaal is verdeeld over 680 meter magneetband. Als je dan bedenkt dat het gaat om 5.500 uur, dan hebben we het over een kleine 4.000 kilometer tape die moet worden geconserveerd.’
(dit is een aangepaste versie van een artikel dat eerder in het Beeld en Geluid Journaal van december 2008 verscheen)
